Kỹ thuật nuôi thủy sản

Truy xuất nguồn gốc đối với nuôi tôm quy mô nhỏ ở Việt Nam: Liệu có thực hiện được hay không?

Hiện nay, truy xuất nguồn gốc thủy sản không chỉ được coi là một yêu cầu để tiếp cận thị trường quốc tế mà nó còn là yếu tố quan trọng của tính bền vững. Mặc dù những nỗ lực rất lớn đang được thực hiện trên toàn thế giới, truy xuất nguồn gốc vẫn còn là một thách thức đáng kể đối với người sản xuất quy mô nhỏ ở các nước đang phát triển. Điều này đặc biệt đúng đối với ngành nuôi tôm Việt Nam hiện có vai trò quan trọng trong nền kinh tế đất nước.

 

Hiện nay, truy xuất nguồn gốc thủy sản không chỉ được coi là một yêu cầu để tiếp cận thị trường quốc tế mà nó còn là yếu tố quan trọng của tính bền vững. Mặc dù những nỗ lực rất lớn đang được thực hiện trên toàn thế giới, truy xuất nguồn gốc vẫn còn là một thách thức đáng kể đối với người sản xuất quy mô nhỏ ở các nước đang phát triển. Điều này đặc biệt đúng đối với ngành nuôi tôm Việt Nam hiện có vai trò quan trọng trong nền kinh tế đất nước.

Nuôi tôm – sinh kế của hàng ngàn người

Việt Nam là nhà sản xuất và xuất khẩu tôm sú (Penaeus monodon) hàng đầu trên toàn thế giới với tổng sản lượng 3.331.000 tấn trong năm 2010, chiếm khoảng 50% lượng tôm sú được sản xuất trên toàn thế giới. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong năm 2010 Việt Nam xuất khẩu được 240.935 tấn tôm, trị giá trên 2,1 tỷ USD và cung cấp sinh kế cho hàng trăm ngàn nông dân quy mô nhỏ.

Với rất nhiều nguy cơ rủi ro, không ngạc nhiên khi có nhiều sáng kiến ​​đang được thực hiện để đảm bảo tính bền vững của ngành nuôi tôm Việt Nam, bao gồm cả một dự án nhằm thúc đẩy việc tuân thủ Bộ tiêu chuẩn Đối thoại Nuôi Tôm (ShAD) và tiêu chuẩn này sẽ được xây dựng thành tiêu bộ chuẩn ASC giành cho tôm. Dự án với sự hỗ trợ của DANIDA (Chính phủ Đan Mạch) và do WWF Đan Mạch và WWF Việt Nam thực hiện, đã làm việc trong suốt 2 năm qua với người nuôi tôm quy mô nhỏ ở hai tỉnh Cà Mau và Sóc Trăng.

 

Cần hệ thống truy xuất nguồn gốc?

Vào ngày 8/6/2011 tại thành phố Cà Mau, Sở NN&PTNN tỉnh Cà Mau cùng tổ chức WWF Việt Nam đã phối hợp tổ chức Hội thảo: “Nuôi tôm bền vững và hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm của hộ nuôi tôm quy mô nhỏ”. Đây là một phần trong những hoạt động của dự án với sự hỗ trợ về kỹ thuật của Trung tâm Hợp tác Quốc tề Nuôi trồng và Khai thác Thủy sản Bền vững (ICAFIS) – thuộc Hội nghề cá Việt Nam (VINAFIS). Thành phần tham gia Hội thảo bao gồm người nuôi tôm đến từ hai tỉnh Cà Mau và Sóc Trăng, đại diện của nhà máy chế biến và người mua, cán bộ nhà nước, chuyên gia từ Đại học Cần Thơ, đại diện của tổ chức Bureau Veritas, cán bộ của tổ chức WWF Việt Nam và Trung tâm ICAFIS. Mục tiêu chính của Hội thảo là thảo luận và dự thảo hệ thống truy xuất nguồn gốc phù hợp cho người nuôi quy mô nhỏ của Việt Nam.

 

Những người tham gia Hội thảo đã thảo luận một số vấn đề liên quan đến ngành công nghiệp nuôi tôm của Việt Nam, bao gồm yêu cầu phải đảm bảo chất lượng của tôm thu hoạch xuyên suốt chuỗi giá trị. Ông Phạm Quốc Lâm, đại diện Công ty Butler Choice cho biết: “Duy trì chất lượng cao của tôm sẽ đem lại giá trị cao hơn cho người nuôi và nhà máy, đồng thời cũng giúp đưa ra hình ảnh tích cực cho người tiêu dùng ở thị trường trong nước và quốc tế.”

Trong mối quan hệ hiện tại giữa người nuôi tôm quy mô nhỏ và nhà máy chế biến, các thương lái và đầu nậu đóng vai trò quan trọng. Họ có thể thu mua một lượng rất nhỏ từ vô số các hộ nuôi tôm nhỏ và chuyển tới nhà máy chế biến một số lượng lớn. Đây là một dịch vụ quan trọng bởi vì theo cách này người nuôi tiếp cận được với thị trường, trong khi các nhà máy chế biến có thể tìm nguồn cung ứng trực tiếp từ hàng nghìn nông dân rẻ hơn và dễ dàng hơn. Tuy nhiên, cách thức này không đảm bảo chất lượng của tôm, điều cần thiết để đáp ứng yêu cầu của người mua. Các trường hợp tôm ​​bị tiêm tạp chất hoặc ngâm trong hóa chất để tăng trọng lượng không phải là không phổ biến, gây ảnh hưởng đến cả người nuôi và người mua. Hậu quả là uy tín của các sản phẩm tôm Việt Nam cùng với khả năng cạnh tranh của ngành nuôi tôm đang bị nguy hại.

Hội thảo đã cung cấp cho người tham dự những thông tin mới nhất về ngành nuôi tôm ở Việt nam, nhấn mạnh sự quan trọng của hệ thống truy xuất nguồn gốc, giúp họ vượt qua những vấn đề này. Người nuôi, đặc biệt là những người tham gia dự án Thực hành Canh tác tốt (BMP) thừa nhận rằng, việc truy xuất được nguồn gốc sẽ đem lại tác dụng tích cực cho công việc và sinh kế của họ. Những người tham gia thảo luận về dự thảo hệ thống truy xuất nguồn gốc và cũng cấp những đầu vào có giá trị để xây dựng một hệ thống khả thi và hiệu quả.

Những bước tiếp theo cũng được thảo luận bao gồm những cuộc thảo luận sâu hơn với người nuôi và nhà máy chế biến về vấn đề kho vận liên quan đến hệ thống truy xuất nguồn gốc.

Để biết thêm thông tin  xin vui lòng liên lạc với ông Chính Trần Khương (WWF) theo địa chỉ e-mai: Khuong.TranChinh @ wwfgreatermekong.org hoặc ông Flavio Corsin (ICAFIS) theo địa chỉ e-mail: flavio.corsin @ icafis.org.

Ông Flavio Corsin, Giám đốc Trung tâm ICAFIS cho biết: “Xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc phù hợp cho nửa triệu người nuôi tôm không phải là vấn đề nhỏ”. “Nhưng điều này có thể làm được vì nó tốt cho người nuôi của chúng ta, cho người mua, người tiêu dùng và cho cả nhìn ảnh của ngành Thủy sản Việt Nam”.

Mai Chung

Bình luận tại đây